Tekst aanpassen Vermesting ontstaat als er te veel voedingsstof (nutriënten) in omloop komt. Planten op het land kunnen bij overbemesting niet alle overtollige nutriënten opnemen, waardoor deze stoffen in het oppervlaktewater, grondwater en bodem terechtkomen. Dit zorgt voor een verstoring van het waterleven door onder andere het ontstaan van giftige blauwalgen, maar ook andere soorten, die bij rotting naar de bodem zakken en de zuurstof wegnemen uit het water.

De belangrijkste nutriënten betrokken bij vermesting zijn: kalium, natrium en fosfor.

Er komt een enorme mestdruk vanuit de combinatie van de intensieve veeteelt, intensieve groenteteelt (inclusief serres) en intensieve akkerbouw, samen met de markteisen van de verwerkers (blauwe prei, donkergroene spinazie,…),

Verzilting neemt toe in de Polders. Verzilting is het zouter worden van de bodem. Verzilting in de Polders is een natuurlijk proces. Het is ook daarom dat er regelmatige spoeling is van de Polders, om het zout weg te ‘wassen’. Verzilting gebeurt niet alleen onder druk van de stijgende zeespiegel, maar ook door het jarenlange leegpompen van de zoetwaterlenzen in de polder-ondergrond. Deze zoetwaterlenzen vorm(d)en een ondergrondse verdedigingsmuur tegen de druk vanuit de zee.

Verzilting is nefast voor de zoetwater-gebonden natuur, maar kan ook nieuwe natuur opleveren, zoals bij Ter Doest in Lissewege.

Verzuring van bodem of water is het gevolg van de uitstoot van vervuilende gassen door fabrieken, landbouwbedrijven, elektriciteitscentrales en (vracht)auto’s. Onder andere zwaveldioxide, ammoniak en stikstofdioxide komen via lucht en neerslag in bodem en waterlopen terecht.

Om verdroging tegen te gaan, is het van belang dat regenwater tijd en ruimte krijgt om zich via de bodem een weg te banen naar de grondwatertafel, maar ook om tijdelijk opgeslagen te kunnen worden in weiden, bos en natuurlijke poelen in het landschap. De bodem speelt hierbij een grote rol, want organische stof in de bodem zorgt ervoor dat water beter in de bodem kan dringen. Zo wordt het beter vastgehouden. Organische stof zorgt ook voor een beter bodemleven, waardoor er meer gangen en gaten ontstaan, met een natuurlijke drainage als gevolg.

Hoeveel grondwater er in West-Vlaanderen opgepompt wordt, is niet geweten. In het verleden werden putten zonder vergunning geboord en met de opkomst van de industrie en de intensieve veeteelt werd de druk op de grondwatertafels stelselmatig opgevoerd. De ondiepe grondwaterlagen worden, onder andere, onder druk gezet door (diep)drainage. Hierbij ligt de drainage net onder de grondwatertafel. Er komt zo wel een capaciteit voor berging vrij, bij hevige regenval. Maar op ecologisch vlak zorgt dit voor verdroging van kwelrijke gebieden en natte graslanden. Ook de winning van grondwater (en het gebrek aan aanvulling), zoals in het Sokkelsysteem, leveren nu reeds problemen op voor deze systemen. Naast de verzilting van het grondwater -door de druk van het zeewater dat de leemte opvult- treedt ook verdroging op van de bovenliggende gronden en verhoogt het gehalte aan nutriënten in de grond (omwille van temperatuurstijging en verhoging zuurstofgehalte). Vergunningen worden nu stelselmatig afgebouwd in capaciteit, maar dat levert een rush op het oppervlaktewater op in droge seizoenen.

Drinkwaterwinning uit grondwater is een dure aangelegenheid, ook vanwege verontreinigingen. Niet alleen de verontreiniging op vandaag, maar ook de historische vervuiling vanuit de landbouw (met mest en antibiotica) vormt een probleem. Bescherming van het grondwater is dan ook essentieel. Niet alleen vanwege het drinkwater, ook vanwege de zeldzame soorten die leven op plaatsen waar goed grondwater in de vorm van kwel of wijst naar boven komt. En omwille van de boer die niet de schuld wil van een vervuild MAP-meetpunt naast zijn akkers.

De West-Vlaamse Milieufederatie pleit al even voor het verhogen van de natuurlijke infiltratiecapaciteit. Dit kan door bijvoorbeeld in de polders waterberging te koppelen aan infiltratie en moeraslandbouw (riet). Injectie van water in de diepe grondwatertafels, zoals er nu door de Watergroep wordt onderzocht, is echter een laatste oplossing, als alle andere middelen uitgeput zijn (zoals ook het inperken van de watervraag of het doorvoeren van de betonstop en het ontharden van het landschap).

Dat wateroverlast het gevolg is van de klimaatverandering, in combinatie van de afwezige ruimtelijke ordening, de weinig aangepaste landbouw en het vernietigen van de natuurlijke buffering, is niet nieuw. De Provincie West-Vlaanderen is zich ter dege bewust van het probleem en heeft een heel programma ontrold dat overlast in verstedelijkte kernen in de toekomst moet voorkomen. Een combinatie van stuwtjes (muurtjes in een beek die het water ophouden), extra reiten van beken, waterberging in weiland en bufferbekkens (gecontroleerde overstromingsgebieden) die ook voor de landbouw inzetbaar zijn in tijden van droogte, wil de Provincie het probleem aanpakken. Daarnaast is de Provincie ook strenger dan Vlaanderen als het gaat om waterbuffering op eigen terrein bij nieuwe bedrijventerreinen. Deze aanpak is op korte termijn waarschijnlijk wel de noodzakelijk aanpak.

Het is eveneens de Provincie die steeds weer nieuwe grond voor bedrijvigheid, of tweedeverblijven goedkeurt. Het is Vlaanderen die het toelaat dat extra verharding wordt aangelegd, zonder vergunning en het zijn de gemeenten die –uit drang naar meer inkomen uit belastingen en vrees voor een leegloop van hun gemeenten- steeds nieuwe verkavelingen toelaten. Dat niet-landbouwgerelateerde activiteiten worden geregulariseerd op verlaten hoeves, is eveneens tekenend voor een beleid dat er maar niet in slaagt één lijn uit te zetten.

De West-Vlaamse Milieufederatie ijvert voor een toekomstgerichte visie. De fysische en natuurlijke kenmerken van het landschap moeten hersteld worden. De mens moet zijn activiteiten enten op dit landschap. Meersen, moerassen of natte gronden hebben hun nut in het watersysteem. Bossen houden water vast, maar zijn na de algemene vernietiging in WOI nooit meer terug geplant. Een sterk beleid gaat ook voor concentratie van woonwijken, nieuwe vormen van wonen en het verweven van water in het landschap.